۴ دی، ۱۳۹۶

تصفیه پساب پرورش آبزیان

مسئـله پــرورش ماهـی و موجودات آبزی قدمتی حدود 4000 سال دارد، اما طی 3 دهه اخیر به‌دلیل کاهش شدید ذخـایر طبیعـی آبزیان، بسیار توسعه یافته است. مسئله پرورش ماهی در جهـان از سال های 1950 تـا سـال 2004 با نرخ رشد سالیانه 8/8 درصد افزایش یافته است. اهمیت ویژه ماهی در سلامـت افراد، امروزه تقاضای بسیار بالایی برای این ماده غذایی ایجاد نموده است. این تقاضای بالا باعـث کاهـش میـزان ذخیـره‌های طبیعی مــاهی شده است. یکی از روش‌های مناسب برای تامین این ماده غذایی پرورش ماهی در مزارع آبزی پروری است که توجه تولیدکنندگان را بیش از پیش به پرورش ماهی جلب نموده است. مسئله آینده تولید آبـزیان وابستگی به تقـاضـای بشر و افزایش جمعیـت در جهان دارد که امروزه در حال افزایش تصاعدی است. برای مثال بر اساس گزارشی تنها در سال 2006، پرورش ماهی حدود 47 درصد از عرضه   جهانی آبزیان را تشکیل داده است.

به طـور کلی، پتانسیـل بسیـار وسیعی برای توسعه آبــزی‌پروری در گونه‌هـای آبی لب شور و دریایی در سواحل ایران وجود دارد. IFO پتـانسیــل موجود برای مـزارع ماهی در سواحل شمالی و جنوبی ایران را مطالعه نمـوده است و نتـایـج دلالت بر آن دارد که پتانسیـل بسیـار خوبی برای پــرورش در قفـس در نـواحـی مختلف وجود دارد. مطالعات ثابت کرده است که برای مرحله ابتدایی یکصد هزار تن ماهی می‌تواند در قفس‌ها تولید شود.

سیستم‌های رایج پرورش ماهی (بر حسب تراکم)

سیستم آبزی‌پروری غیرمتراکم و گسترده: این سیستم در دریاچه‌ها، سدها و مخازن آب داخلی در سرتا سر کشور اجرا می‌گردد.

سیستم نیمه‌متراکم: تولید کپور در استخرهای خاکی یکی از مهم‌ترین انواع تولید نیمه‌متـراکم است. تولیـد قـزل‌آلا نیز با میانگین تولید تقریبا 20 کیلوگرم در مترمربع در جوی‌های آب (آبراهه‌ها) انجام می‌گیرد. همچنین میگو نیز در ایران به این روش تولید و پرورش می‌یابد.

سیستم متراکم و فشرده: در چند سال گذشته، 108 مجوز به بخش خصوصی برای توسعه سیستم‌های باز تولیدی اختصاص داده شده است.

سیستم آبزی پروری یکپارچه: سیستم یکپارچه با استفاده از پرندگان دریایی، برنج و پرورش ماهی انجام می‌گیرد که چندان در ایران رایج نیست.

مشکلات صنعت آبزی‌پروری در ایران

با وجود مزیت‌ها و پتانسیل‌های زیاد، در ایران هنوز صنعت آبزی‌پروری با مشکلات متعدد و متفاوتی روبروست که مهمترین آن‌ها عبارتند از:

  1. تراکم پایین در مزارع ماهی و میگو
  2. فقدان دانش و تکنولوژی در میان پرورش‌دهندگان و مزرعه‌داران
  3. بیماری‌ها به‌خصوص بیماری نقطه سفید در پرورش میگو
  4. کیفیت نامناسب غذا به ویژه برای رژیم استارتر
  5. مدیریت غذای نامناسب و غیربسنده
  6. کیفیت پایین آب در بعضی سایتهای آبزی پروری
  7. نرخ پایین تخم‌ریزی در بخش تولید لارو
  8. کیفیت پایین تولید دانه seed
  9. ذخایر نامناسب مولد در مخازن تولید به ویژه در تولید میگو
  10. مشکلات مالی
  11. تنوع پایین گونه‌های پرورشی

پرورش ماهی قزل آلا

در حال حاضر وجود بازار مناسب داخلی برای ماهی قزل‌آلا، تنوع عرضه آن (زنده فروشی، تازه و ….)، در دستــرس بودن نهاده‌هـای تولیـد (نظیر بچـه ماهـی فراوان داخلی و خارجی، خـوراک با سایز و ترکیب‌های مختلف) و دانش بالای مهندسین ایرانی در طراحی و ساخت تجهیـزات و سیستم‌های مختلف پرورشی در کنار توجیه اقتصادی مناسب از نقاط قوت تکثیر و پرورش این گونه تلقی می‌‌شود. در این میــان، صنعت پرورش ماهی قزل‌آلا علیرغم تقاضا و سرمایه‌گذاری بالا، مشـکلات متعددی دارد. برای مثال، تجمع مواد زاید مرتبـط بـه عـدم تکنـولـوژی به روز و سیستـم‌هـای پـرورش، مقابله با بیــماری‌هـا، تراکــم کم، روش‌های تغذیه‌ای نامناسب و کیفیت پایین غذا برای رژیم‌های استارتر، اطلاعات ناکافی در زمینه عرضه غـذای ماهـی با کیفیـت بالا، سلامتـی و بهـداشت و مسائـل مرتبط به کنتـرل آن، کیفیـت پاییـن آب، نبود استراتژی‌های علمی برای بهبود و اصلاح ژنتیکی ذخایر ماهی هستند.

 

کاربرد ازن در مزارع پرورش ماهی

تحقیقات متعددی نشان می‌دهد که ازن در سیستم‌های مدار‌بسته پرورش ماهی منجر‌به افزایش تولید و نرخ زنـده مانی می‌شود. در این سیستـم‌ها بار مواد آلی معمولا متمایل به افزایش هستنـد و در تانک‌های ماهی این مسئـله خطر آلودگی و نفـوذ باکتــری‌ها، قـارچ‌ها و ویـروس‌ها‌ را افــزایش می‌دهد. یـک روش ایـده‌آل برای ضدعفونـی آب استخرهای پرورش ماهـی، استفاده از ازن در تانـک‌‌ تماس، پیش از استفاده است. ازن شدیدا خاصیت ضـد باکتریایـی و ضد ویروسی دارد و بر عکس سایر عوامل ضدعفونی، هیچ اثر جـانبی‌ای را بر جـای نمـی‌گذارد. جهـت رسیدن به حداکثر تولید در ابتدا، آب ورودی بـه استخـر‌های تخـم‌گشـایی باید کاملا از آلاینـده‌ها، میکروارگانیسم‌های آسیب زننده به ذخیره ماهی، عاری شده باشد. ازن به دلیل قابلیت اکسیدکنندگی بـالا و سرعت واکنش بالا و اثرات جانبی پایین بسیار مورد توجه است. از آنجا که بسیاری از آلاینده‌های موجـود در آب آبـزی‌پـروری به راحتـی اکسید می‌شـوند، ازن در این مورد چه از نظر حذف مواد جامد و چه از نظر کاهش نیتریت و مولکـول‌های غیرقــابل تجزیه آلــی، اهمیـت بسیـار زیادی پیـدا می‌کند. ازن همچنیــن قـادر به غیرفعــال کردن بسیاری از میکروارگانیسم‌های موجـود در آب است. کاهـش میکروب‌هـا برای به حداقـل رساندن ریسک بیمـاری از طریق منابــع تـامیـن آب استخرها، جلوگیری از گسترش پاتوژن‌ها و همچنیــن از بین بردن میــکروفلــورهای مورد تقاضــای تمام سیستم‌های آب مدار بستـه است. از آنجا که ازن سـرعـت واکنش سریعی دارد و همچنین اثرات جانبی ناشی از واکنش‌کمـی را تــولید می‌کنـد و همچنیـن به عنـوان یک محصـول نهـایی در واکنش‌ها، اکسیژن تــولیـد می‌کند، پتانسیل فوق‌العاده‌ای برای صنعت آبزی‌پروری دارد.

سه دلیل که استفاده از ازن در سیستم‌های پرورش ماهی جهت بهبود وضعیت کیفی آب و افزایش تولید را توجیه می‌کند، به شرح زیر است:

  1. حذف مواد جامد کلوئیدی توسط لخته سازی با ازن
  2. حذف ترکیبات آلی پایدار (حل ناشدنی)
  3. تبدیل نیتریت کشنده به نیترات پایدار

لازم به ذکر است، شرکت فنـون آردا سـبــز در زمینه‌ تصفیه پساب و پرورش آبزیان موفـق به؛

  1. ثبت اختـراع “ساخت جاذب از پـوست گـردو برای حذف نیتـرات از آب” ؛ با شماره ثبت اختراع 85924 و گرفتن تاییدیه آن از سازمان پژوهـشهـای علمـی و صنعتی ایــران
  2. ثبت اختـراع “افزایـش قدرت جذب نانـو ساختــار گـرافــن اکساید تـوسـط فعـالسازی بــا HCl به‌منظـور حـذف نیتــرات از محیـط‌‌هـای آبـی”؛ با شماره ثبت اختـراع 90612 و گرفتـن تاییدیـه آن از سازمان پژوهشهـای علمی و صنعتـی ایــران
  3. ثبت اختـراع “سیستم کاربرد اکسیژن نوزاد در پرور ماهی به روش پروتوزن” ؛ با شماره ثبت اختراع 88716، گردیده است.

ویژگی های خاص سیستم‌های تولید ازن شرکت فنون آردا سبز برای مزارع پرورش ماهی و میگو:

  • بی نیازی به افزایش سایز: یک ازن ژنراتور می‌تواند خط‌های مختلف تصفیه را تامین کند.
  • دوز انفرادی: هر خط تصفیه می‌تواند به طور انفرادی کنترل شود و خط‌های مختلف می‌توانند دوزهای مختلف داشته باشند.
  • سیستم کنترل تخصصی: یک سیستم کنترل یکپارچه با ویژگی‌های منحصر به فرد که می‌تواند سطح دقیق ازن تولیدی را در هر زمانی کنترل کند.
  • قابلیت گسترش: امکان اتصال به ازن ژنراتورهای بیشتر تا حتی 20 خط تصفیه
  • ساخت مناسب: ظرفیت مناسب با نیاز و خطرهای تصفیه
  • طراحی ماژولار: جهت اطمینان برای تطابق با خط‌های تصفیه بیشتر
  • سیستم مرکزی: یک نقطه برای دسترسی مرکزی