کاربرد ازن و اکسیژن فعال در بیمارستان‌ها و صنایع پزشکی

اکسیژن فعال چیست؟

اکسیژن فعال یا ازن (O₃) یکی از اکسیدکننده‌های قدرتمند است که به دلیل پتانسیل اکسیداسیون بالا، می‌تواند طیف گسترده‌ای از ترکیبات آلی، آلاینده‌ها و عوامل میکروبی را تحت تأثیر قرار دهد. ازن پس از انجام واکنش‌های اکسیداسیون، به اکسیژن مولکولی تبدیل می‌شود و به همین دلیل، برخلاف بسیاری از مواد شیمیایی اکسیدکننده، نیاز به خرید، حمل و نگهداری مواد شیمیایی مصرفی ندارد.

یکی از مهم‌ترین مزایای فناوری ازن، تولید آن در محل مصرف است. به این ترتیب، ازن مورد نیاز می‌تواند به‌صورت On-site تولید شده و بلافاصله در فرآیند ضدعفونی یا تصفیه مورد استفاده قرار گیرد.

فناوری ازن بسته به نوع کاربرد، غلظت، زمان تماس و شرایط فرآیند، می‌تواند برای کاهش بار میکروبی، اکسیداسیون ترکیبات آلی، کنترل بو و تصفیه برخی جریان‌های آلوده مورد استفاده قرار گیرد.

مهم‌ترین مزایای استفاده از ازن

• تولید در محل و عدم نیاز به خرید و ذخیره مواد شیمیایی اکسیدکننده

• قدرت اکسیدکنندگی بالا

• قابلیت کاهش طیف گسترده‌ای از میکروارگانیسم‌ها

• امکان استفاده در فرآیندهای ضدعفونی و تصفیه

• قابلیت کمک به کنترل و حذف بوهای نامطبوع از طریق اکسیداسیون ترکیبات مولد بو

• امکان استفاده در تصفیه برخی پساب‌ها و شیرابه‌ها

• کاهش مصرف مواد شیمیایی در برخی فرآیندهای تصفیه

• تبدیل ازن باقیمانده به اکسیژن در شرایط مناسب

• تولید داخل کشور با بهره‌گیری از فناوری روز

• امکان طراحی و ساخت سیستم متناسب با نیاز هر مجموعه

ازن و کنترل بیوفیلم

یکی از ویژگی‌های مهم ازن، توانایی اکسیداسیون ترکیبات آلی و تخریب ساختارهای محافظ اطراف برخی میکروارگانیسم‌هاست. بیوفیلم ساختاری متشکل از میکروارگانیسم‌ها و ماتریس پلیمری است که می‌تواند از آن‌ها در برابر برخی روش‌های ضدعفونی محافظت کند.

ازن با اثر اکسیدکنندگی خود می‌تواند به تخریب این ساختار کمک کرده و در شرایط مناسب، اثربخشی فرآیند ضدعفونی را افزایش دهد. البته میزان اثربخشی به عواملی مانند غلظت ازن، زمان تماس، دما، رطوبت و نوع میکروارگانیسم بستگی دارد.

کاربرد ازن در ضدعفونی هوا و محیط بیمارستان

کنترل آلودگی هوای محیط‌های درمانی یکی از بخش‌های مهم در مدیریت بهداشت و کنترل عفونت است. ویروس‌ها، باکتری‌ها و سایر عوامل میکروبی می‌توانند از طریق قطرات تنفسی و ذرات معلق در محیط منتشر شوند.

سیستم‌های مبتنی بر ازن، در کاربردهای کنترل‌شده و با رعایت الزامات ایمنی، می‌توانند برای کاهش بار میکروبی و کنترل برخی بوها و آلاینده‌های موجود در هوا مورد استفاده قرار گیرند.

برخلاف فیلترهای مکانیکی مانند HEPA که عمدتاً وظیفه جداسازی ذرات معلق از جریان هوا را بر عهده دارند، ازن از طریق یک فرآیند شیمیایی اکسیداسیون عمل می‌کند. بنابراین این دو فناوری را می‌توان بر اساس هدف موردنظر، به‌صورت مستقل یا در کنار یکدیگر بررسی کرد.

مزایای بالقوه استفاده از ازن در کنترل هوای محیط

• کاهش بار میکروبی در شرایط مناسب فرآیندی

• کمک به کنترل بوهای نامطبوع

• اکسیداسیون برخی ترکیبات آلی و آلاینده‌ها

• امکان طراحی سیستم متناسب با حجم و شرایط محیط

• تولید ازن در محل و عدم نیاز به ذخیره مواد شیمیایی

نکته مهم: ازن در غلظت‌های بالا برای سیستم تنفسی انسان مضر است؛ بنابراین استفاده از آن در فضاهای اشغال‌شده باید صرفاً با سیستم کنترل‌شده، پایش غلظت و رعایت استانداردها و الزامات ایمنی انجام شود.

کاربرد ازن در بوزدایی محیط بیمارستان

بو یکی از نشانه‌های قابل‌تشخیص آلودگی محیط است و می‌تواند از منابع مختلفی مانند فاضلاب، مواد آلی، فعالیت‌های درمانی، کپک، قارچ و برخی ترکیبات شیمیایی ایجاد شود.

روش‌هایی که صرفاً با ایجاد یک بوی جدید، بوی نامطبوع را می‌پوشانند، الزاماً عامل ایجادکننده بو را حذف نمی‌کنند. در مقابل، ازن با اکسیداسیون ترکیبات مولد بو می‌تواند ساختار برخی از این ترکیبات را تغییر داده و به کاهش بو کمک کند.

ازن می‌تواند برای کنترل بوهای ناشی از:

• ترکیبات آلی و شیمیایی

• فاضلاب و پساب

• مواد آلی و پسماند

• کپک و قارچ

• بوهای نامطبوع محیطی

مورد استفاده قرار گیرد.

از آنجا که ازن علاوه بر خاصیت اکسیدکنندگی، دارای اثر ضد میکروبی نیز هست، در برخی سیستم‌های تصفیه و کنترل بو می‌توان از آن به‌عنوان بخشی از یک فرآیند چندمرحله‌ای استفاده کرد.

کاربرد ازن در ضدعفونی و استریل تجهیزات پزشکی

ضدعفونی و استریل تجهیزات پزشکی یکی از مهم‌ترین مراحل کنترل عفونت در مراکز درمانی است. فناوری‌های مبتنی بر ازن می‌توانند در برخی فرآیندهای ضدعفونی تجهیزات و سطوح، به‌عنوان یک روش اکسیدکننده مورد استفاده قرار گیرند.

دستگاه‌های Eco-Sterile صنایع پزشکی شرکت آردا با هدف استفاده از فناوری ازن برای فرآیندهای کنترل‌شده ضدعفونی طراحی شده‌اند. این سیستم‌ها با تولید ازن در محل، امکان اجرای فرآیند بدون نیاز به برخی مواد شیمیایی مصرفی و بدون استفاده از حرارت مستقیم را فراهم می‌کنند.

ازن می‌تواند با اثرگذاری بر ساختار سلولی و مولکولی طیف وسیعی از میکروارگانیسم‌ها، در شرایط مناسب فرآیندی باعث کاهش قابل‌توجه بار میکروبی شود.

مزایای بالقوه فناوری ازن در تجهیزات پزشکی

• عدم نیاز به برخی مواد شیمیایی مصرفی

• امکان انجام فرآیند در دمای پایین

• تولید ازن در محل

• قابلیت کنترل پارامترهای فرآیند

• اثرگذاری بر طیف متنوعی از میکروارگانیسم‌ها

• تبدیل ازن باقی‌مانده به اکسیژن در شرایط مناسب

• مصرف انرژی پایین‌تر در برخی کاربردها نسبت به فرآیندهای حرارتی

میزان اثربخشی فرآیند به نوع تجهیزات، جنس سطح، غلظت ازن، رطوبت، دما، زمان تماس و طراحی سیستم بستگی دارد؛ بنابراین انتخاب پارامترهای فرآیند باید متناسب با کاربرد و الزامات مربوط به تجهیزات پزشکی انجام شود.

کاربرد ازن در تصفیه شیرابه و پساب

شیرابه و پساب حاصل از فرآیندهای مختلف می‌تواند حاوی ترکیبات آلی، مواد شیمیایی و بار میکروبی باشد. ازن به‌عنوان یک اکسیدکننده قوی می‌تواند در برخی فرآیندهای تصفیه برای اکسیداسیون ترکیبات آلی، کاهش بو و کاهش بار میکروبی مورد استفاده قرار گیرد.

استفاده از ازن در این بخش می‌تواند به‌عنوان یکی از مراحل فرآیند تصفیه و در کنار روش‌های دیگر مانند فیلتراسیون، فرآیندهای بیولوژیکی یا سایر روش‌های اکسیداسیون پیشرفته طراحی شود.

چرا ازن؟

فناوری ازن به دلیل تولید در محل، قدرت اکسیدکنندگی بالا و امکان استفاده در فرآیندهای مختلف، یکی از فناوری‌های قابل‌توجه در حوزه تصفیه و ضدعفونی است.

ازن در صورت طراحی صحیح سیستم و کنترل پارامترهای عملیاتی می‌تواند در کاربردهایی مانند:

ضدعفونی هوا | کنترل بو | تصفیه آب و پساب | کاهش بار میکروبی | ضدعفونی تجهیزات | اکسیداسیون آلاینده‌ها

به کار گرفته شود.

فناوری ازن شرکت آردا

شرکت آردا با بهره‌گیری از دانش فنی و فناوری روز، در زمینه طراحی و تولید سیستم‌های تولید و کاربرد ازن فعالیت می‌کند و راهکارهای متناسب با نیاز صنایع پزشکی، بیمارستانی، تصفیه و سایر کاربردهای صنعتی ارائه می‌دهد.

برای انتخاب ظرفیت و طراحی سیستم مناسب، عواملی مانند حجم محیط یا جریان، نوع آلودگی، دبی، زمان تماس، غلظت مورد نیاز و شرایط عملیاتی باید بررسی شوند.